Reporting & Visualisation

Het verhaal achter Data-storytelling

Ergens in het tweede jaar van mijn opleiding hadden we een hoorcollege. Op het eerste gezicht was het hoorcollege niet zo heel bijzonder, maar de docent vertelde een anekdote die mij tot op de dag van vandaag is bijgebleven.

Hij vertelde over een supermarkt die een analyse had uitgevoerd op de verkochte producten. En tot hun verbazing ontdekten zij toen een correlatie tussen de verkoop van bier en de verkoop van luiers. Toen ze dit verder gingen onderzoeken kwamen ze met een verklaring, het bleek dat de jonge vaders vaak op vrijdagavond naar de supermarkt gestuurd werden om met de auto om luiers te gaan halen. Dit waren namelijk vaak grote pakken en omdat de doordeweekse boodschappen vaak op de fiets gedaan werden was het niet handig om deze dan te halen. Omdat het vlak voor het weekend was en ze toch met de auto waren en dus niet teveel hoefden te sjouwen namen deze vaders meteen een kratje bier mee voor het weekend.

Een korte zoektocht op internet laat zien dat er geen bron bekend is voor deze anekdote en dat dus wellicht met een korreltje zout genomen moet worden. Desondanks sprak deze anekdote mij aan, enerzijds omdat het laat zien wat de kracht van is data is en welke verrassende en vernieuwde inzichten het kan opleveren. Anderzijds laat het ook zien dat er vaak een verhaal zit achter de grafieken en cijfers. Hier komt het begrip Data-storytelling om de hoek kijken. Maar wat is dit precies en wat voor toegevoegde waarde biedt dit eigenlijk? Het idee van Data-storytelling intrigeerde mij en ik ben daarom op zoek gegaan naar de antwoorden op deze vragen.

Wat is Data-storytelling?

Toen mij een keer gevraagd werd uit te leggen wat data-storytelling precies was merkte ik dat ik het zelf niet goed kon samenvatten. Wanneer spreek je nu eigenlijk precies van Data-storytelling? De definitie die ik vond in de TDWI Glossary was als volgt:

“Data storytelling is the practice of building a narrative around a set of data and its accompanying visualizations to help convey the meaning of that data in a powerful and compelling fashion.”[1]

 Bij Data-storytelling vertel je dus een verhaal dat wordt ondersteund door data en bijbehorende visualisaties. Maar wat wordt er bedoelt met een verhaal vertellen? Kun je dit letterlijk opvatten en vertel je een verhaal bij visualisaties of is het de bedoeling dat je je visualisaties zo inricht dat er geen uitleg nodig is maar dat de gebruiker zelf ontdekt welk verhaal je wil vertellen? Ik denk dat het allebei manieren zijn waarin Data-storytelling toegepast kan worden. Wel hebben deze beide manieren voor- en nadelen en zal er een andere manier van communiceren nodig zijn.

In het boek “Storytelling with Data: A Data Visualization Guide for Business Professionals” beschrijft Cole Nussbaumer Knaflic dat wanneer er ‘live’ een verhaal verteld wordt bij een visualisatie er weinig detail benodigd is. De verhalenverteller is namelijk aanwezig om de nodige details erbij te geven.

Wanneer je schriftelijk het verhaal probeert over te brengen, dan is er meer detail benodigd. Je wilt proberen te zorgen dat de belangrijkste vragen die je publiek heeft ook meteen beantwoord worden anders zal je wellicht alsnog worden uitgenodigd om een presentatie te komen geven.

Het effectiefst is dan misschien ook wel om beide manieren toe te passen omdat je je presentatie kunt toespitsen op het publiek en de details waar nodig achterwege kan laten. Deze details kan het publiek daarna via de schriftelijke weg op hun eigen tempo tot zich nemen. Omdat het tijdsintensief kan zijn om én ‘live’ je verhaal te vertellen én een uitgebreide schriftelijke versie van de visualisaties met bijbehorend verhaal te creëren, kan het helpen om dit terug te brengen tot één document. Dit document kun je dan ‘live’ toelichten of ervoor kiezen om deze zonder toelichting te delen met de gebruikers. Denk hierbij aan bijvoorbeeld een interactieve visualisatie. Hierbij is wel de uitdaging om er dan voor te zorgen dat er niet teveel details in voor komen waardoor je boodschap verloren gaat of je verhaal alleen maar meer vragen oproept. Een lastige balans waar ikzelf ook nog verder mee hoop te kunnen experimenteren.

Wat is de toegevoegde waarde van Data-storytelling?

 De volgende vraag die bij mij en wellicht ook bij anderen op zal komen na deze uitleg is: wat is nu precies de toegevoegde waarde? Waarom zou ik storytelling toepassen en is alleen een visualisatie niet genoeg? Om onder andere deze vraag te kunnen beantwoorden heb ik via Sogeti de cursus “Storytelling” van Annet Scheringa gevolgd. Hierin leerde ik dat we een verhaal vaak beter onthouden. Dit zie ik ook bij mezelf, zo weet ik nu nog de bovenstaande anekdote die de leraar vertelde maar zou ik me de slides van de presentatie tijdens dat hoorcollege niet meer voor de geest kunnen halen. Ook leerde ik dat uit onderzoek blijkt dat we beslissingen nemen op basis van emoties en dat we later ons kritische en rationele gedeelte van ons brein gebruiken om de argumentatie voor deze beslissingen erbij te zoeken. Door een verhaal te vertellen roep je vaak emoties op, welke dus kunnen helpen bij het nemen van beslissingen. Iets dat mist bij bijvoorbeeld zakelijke en rationele opsommingen van de gevonden verbanden in je data.

Data-storytelling kan dus een manier zijn om je publiek te helpen beter te onthouden wat de conclusies zijn die je uit de data hebt kunnen halen en welke acties er genomen kunnen worden om met deze conclusies aan de slag te gaan.

 In de volgende blog wil ik graag dieper ingaan op de mogelijkheden die verschillende visualisatietools bieden ter ondersteuning van Data-storytelling.

[1] https://tdwi.org/portals/what-is-data-storytelling-definition.aspx

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *